TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BASIN AÇIKLAMALARI

TBMM SANAYİ, TİCARET, ENERJİ, TABİİ KAYNAKLAR, BİLGİ VE TEKNOLOJİ KOMİSYONU


AK Parti milletvekilleri tarafından hazırlanan, Kooperatifler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda kabul edildi.

13 Ekim 2021 Çarşamba

Komisyon, AK Parti Konya Milletvekili Ziya Altunyaldız başkanlığında toplandı.

Altunyaldız, kökeni yüzyıllar öncesine dayanan kooperatiflerin sorumluluk, eşitlik, adalet, yardımlaşma ve dayanışma gibi değerlerin kılavuzluk ettiği girişimler olarak diğer ticari işletmelerden ayrıldığını ifade etti. Kooperatiflerin dünyada 400 milyondan fazla kişiye doğrudan ve dolaylı istihdam sağladığını anlatan Altunyaldız, kooperatiflerin ekonomik büyüklüğünün sadece Avrupa'da 1,5 trilyon avroyu aşarken dünyanın en büyük 300 kooperatifinin toplam cirosunun ise 2 trilyon doları aştığını anlattı.

Günümüzde birçok farklı alanda faaliyet gösteren kooperatiflerin Türkiye'deki ekonomik etkilerinin de gün geçtikçe arttığını ifade eden Altunyaldız, sürdürülebilir, rekabetçi ve serbest piyasa dinamiklerine uyumlu modern kooperatif yaklaşımların, yerel, bölgesel ve ulusal kalkınma için itici güç olduğunun altını çizdi. Altunyaldız, Türkiye'de kooperatifçiliğin yerel, bölgesel ve ulusal kalkınma için öneminin farkında olarak çağdaş bir yapıya bürünmesi, modern dünyanın rekabetçilik düzeyine uyumlu şekilde etkinliğinin artırılmasının, hükümetin öncelikli hedefleri arasında bulunduğunu kaydetti.

İlk imza sahibi olarak teklif üzerinde söz alan AK Parti Antalya Milletvekili Atay Uslu, kooperatif sisteminin ekonominin içinde önemli bir aktör olduğunu belirterek kamu yararının sağlanması açısından da önemli bir denge unsuru olduğunu söyledi. Kooperatif kavramının bu ismiyle olmasa da Osmanlı'dan beri bulunduğunu vurgulayan Uslu, Türkiye'de yaklaşık 6 milyon üyesi bulunan kooperatif sayısının 60 bin civarında olduğunu kaydetti.

Uslu, kooperatif sayısı fazla olmasına rağmen üye sayısının düşük olduğunu, kooperatifçilik kültürünün gelişmediğini aktararak şöyle konuştu:

"Kooperatifçiliğe toplumun, tabanın talebi olması gerekiyor. Bu yasa teklifiyle tabanın talebini nasıl bir kooperatif kültürüne dönüştürebiliriz, yaygınlaştırabilirizi ortaya çıkarmaya çalıştık. Çalışmayı yaparken kooperatif yöneticilerinden, üyelerinden, birliklerinden görüşler aldık. Sektörün farklı gruplarıyla görüştük. TBMM'de bulunan siyasi parti gruplarıyla görüştük. Bütün grupların katkıları oldu. Bu katkılarla beraber sunduğumuz metni nihai hale getirdik."

Teklifle ilgili bilgi veren Uslu, çoğunluğu kadınlardan oluşan ya da kadın emeğini değerlendiren kooperatifler ile çoğunluğu engellilerden oluşan kooperatiflere pozitif ayrımcılık getirildiğini, bazı ödeme mükellefiyetlerinin kaldırıldığını aktardı.

Uslu, kooperatiflerin şeffaflaştırılmaya çalışıldığını da dile getirerek bilgi sistemi kurulacağını, verilerin tutulacağı Kooperatif Bilgi Sistemi'nin Ticaret Bakanlığınca uygulamaya geçirileceğini kaydetti. Bu sayede kooperatiflerin gelir gider hesaplarının, bilanço ve denetçi raporlarının elektronik ortamlarda görülebileceğini ifade eden Uslu, hazirun listelerine erişmenin de elektronik ortamda gerçekleşebileceğini bildirdi.

Uslu, teknolojik gelişmelere uygun olarak kooperatiflerin elektronik ortamda genel kurul yapabilmelerinin önünün açılacağını anlatarak ana sözleşmelerinde olmak kaydıyla kooperatiflerin genel kurullarını elektronik ortamda yapabileceğini söyledi.

Kooperatiflerin yönetim ve denetim kurulu üyelerinin nitelikli bilgiye sahip olmaları amacıyla seçildikten sonra kooperatifçilik eğitimi alma zorunluluğu getirildiğine işaret eden Uslu, yalnızca finansal konuların denetimiyle alakalı kooperatiflerde dış denetimin olacağını aktardı.

Uslu, üst üste iki dönem yönetim kurulu üyeliği yapanların, aradan bir seçim dönemi geçmedikçe bu görevlerine de tekrar seçilemeyeceğini bildirdi.

Komisyonda, teklif üzerinde görüşmelere devam ediliyor.

Kooperatifler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifinin görüşmelerine, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonundaki görüşmelerine devam ediliyor.

AK Parti Konya Milletvekili Ziya Altunyaldız başkanlığında toplanan komisyonda milletvekilleri teklifin geneli üzerinde görüşlerini belirtti.

CHP Kocaeli Milletvekili Tahsin Tarhan, 76 milletvekilinin bu kanun teklifine imza attığını belirterek bu milletvekillerinin neden komisyonda olmadığını sordu. Tekliflerin aceleyle geçirildiğini, sonra da hatalar yapıldığı söylenerek bazı maddelerin torba kanunla yeniden geçirildiğini öne süren Tarhan, komisyonda detaylıca çalışılan tekliflerin, daha kalıcı hazırlanabileceğini söyledi.

Tarhan, teklifin yoksulların, işsizlerin, emeklilerin sorunlarını çözecek bir teklif olmadığını iddia ederek ülkenin sorunlarına hitap edecek kanunlar çıkarmak gerektiğini savundu. Teklifin bazı maddeleri üzerinde önergeleri bulunduğunu belirten Tarhan, önergelerin dikkate alınması talebinde bulundu.

İYİ Parti Ankara Milletvekili Ayhan Altıntaş, genel olarak kooperatifçilere fayda sağlayacağını düşündükleri bir teklif olduğunu ancak teklifin yeteri kadar iyi hazırlanmadığını savundu. Türk tarımının daha verimli hale gelmesi için en önemli önerilerden birinin kooperatifçiliğin artırılması olduğunu belirten Altıntaş, teklifin bu komisyona gelmesinden önce tarım komisyonundan da görüş alınması gerektiğini dile getirdi.

HDP İstanbul Milletvekili Ali Kenanoğlu, genel olarak kanunların yapılmasında çok acele edildiğini, esasında sağlıklı ve toplumun tamamını kapsayan, tümünün görüşlerinin alındığı, kalıcı bir kanun oluşturmak isteniyorsa bunun aylar öncesinden kamuoyuna duyurulması, ilgili sektörlere de açık şekilde ifade edilmesi gerektiğini öne sürdü. Kenanoğlu, farklı alanlarda kooperatifler bulunduğunu ifade ederek bu alanda geniş bir çalışma yürütülmesi gerektiğini kaydetti.

HDP Mersin Milletvekili Rıdvan Turan da kooperatiflerin kendi kararını alan, özerk yapılar olmak zorunda olduğunu dile getirerek kooperatiflerin mevzuat ve zihniyet olarak ticari şirketler gibi görüldüğünü ileri sürdü. Turan, hazırlanan teklifin 'derde derman olmadığını' iddia etti.

AK Parti Gaziantep Milletvekili Mehmet Erdoğan, gelen önerileri komisyon üyesi olarak önemsediğini, önerinin kimden, hangi partiden geldiğinin önemli olmaması gerektiğini belirtti. Erdoğan, daha önce olduğu gibi kayda değer önerilerin de hayata geçirildiğini belirterek kooperatifçilikle ilgili bu tekliften 6 milyon kişinin doğrudan etkilendiğini ve önemli bir teklif olduğunu aktardı.

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal da teklifin küçük kooperatifçiliği, küçük üreticiyi yok edeceğini öne sürdü.

Bazı kooperatif temsilcilerinin de görüşlerini dile getirdiği komisyonda, maddeler üzerindeki görüşmelere geçildi.

AK Parti milletvekilleri tarafından hazırlanan, Kooperatifler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda kabul edildi.

Teklife göre, ortaklık başvurusu yapıldıktan sonra kooperatif yönetim kurulu, başvuruyu bir ay içinde sonuçlandıracak ve başvuru sahibine bildirecek. Yönetim kurulu, ana sözleşmede belirtilen şartları taşıyanları ortaklığa kabulden kaçınamayacak.

Ortaklık payının değeri, kooperatiflerin amaç ve faaliyet konularına göre ilgili bakanlıkça artırılabilecek.

Sigortacılık Kanunu kapsamında sigortacılık faaliyetinde bulunacak kooperatifler için en çok pay taahhüt sınırı uygulanmayacak ve ortaklık payının değeri ilgili kurumun görüşü alınarak belirlenecek.

Yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu, gelir gider farkı hesapları, bilanço ve denetçi raporları, ortaklar tarafından elektronik ortamda da incelenebilecek.

Seçimlerde aday olan kişilere, genel kurul toplantısına katılma hakkını haiz ortakları gösterir listeye erişme imkanı sağlanacak.

Genel kurul toplantılarını birleştirebilme süresi, yönetim ve denetim kurulu görev süresinin üst sınırı ile uyumlu hale getirilerek 3 yıldan 2 yıla indirilecek.

Genel kurul toplantısı, ana sözleşmede hüküm bulunması şartıyla elektronik ortamda da yapılabilecek.

Çalışma konusu, ortak sayısı ve ciro gibi kıstaslara göre belirlenen kooperatiflerin yönetim kurulu ile denetleme organı üyeleri ve yedekleri, seçilmelerini takiben en geç 9 ay içinde kooperatifçilik eğitim programını tamamlayacak. Süresi içerisinde eğitim şartını sağlayamayanların üyeliği, denetçiliği düşecek.

Yönetim kurulu, kendi tutanakları, genel kurul tutanakları, ortak listeleri, gelir-gider hesapları ve yıllık bilançonun usulüne uygun olarak hazırlanması ve saklanmasından, tetkik olunmak üzere denetçilere verilmesinden sorumlu olacak.

Ayrıca görevi sona eren yönetim kurulu üyeleri tarafından sorumlulukları altında bulunan para, mal, defter, belge ve diğer kooperatif varlıklarını seçimlerin yapıldığı genel kurul toplantı tarihinden itibaren 3 iş günü içinde tutanakla yeni seçilenlere teslim edecek.

Genel kurul tarafından, denetleme organı olarak görev yapmak üzere en fazla 4 yıl için, en az bir veya daha fazla denetçi seçilecek.

Denetçi, genel kurul namına kooperatifin bütün işlem ve hesaplarını tetkik edecek.

Denetçi raporu genel kurula sunulmayan kooperatiflerde; finansal tablolar, yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu ve ibra hakkında alınan kararlar geçersiz olacak.

Kooperatifler Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda kabul edildi.

Teklifi ile kooperatiflerin dış denetim sisteminin yeniden düzenlenmesi ve etkin denetim sistemi kurulması hedefleniyor.

Buna göre, bakanlıkça çalışma konusu, ortak sayısı ve ciro gibi kıstaslar dikkate alınarak belirlenen kooperatif ve üst kuruluşları dış denetime tabi olacak. Dış denetim, finansal tabloların denetimi şeklinde olacak. Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansal bilgilerin, denetlenen finansal tablolar ile tutarlı olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı da dış denetimin kapsamı içinde yer alacak.

Dış denetim; genel kurulca alınan karar doğrultusunda Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen bağımsız denetçiler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'na tabi meslek mensupları, ilgili bakanlıkça dış denetimle yetkilendirilen, bağlı olunan merkez birlikleri veya merkez birliği kurulamamışsa bağlı olunan birliklerce yapılabilecek.

İlgili bakanlıkça dış denetimle yetkilendirilen birlik ve merkez birlikleri, Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre bağımsız denetime tabi olacak. Dış denetim yapacak denetçiler ile denetim yetkisi verilen birlik ve merkez birliğinin denetimle görevlendirilen personeli, görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı, fiillerinin niteliğine göre Türk Ceza Kanunu'nun kamu görevlilerine ait hükümleri uyarınca cezalandırılacak.

Denetime ilişkin usul ve esaslar, denetçilerin nitelikleri, uyacakları etik ilkeler, görev ve yetkileri, seçilmeleri, görevden alınmaları veya ayrılmaları, denetimin ve denetim raporlarının içeriği ve raporun genel kurula sunulması ile üst kuruluşların yetkilendirilmesine ilişkin hususlar ilgili bakanlıkların görüşü alınarak Ticaret Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenecek.

Kooperatifler, kooperatif birliklerine; kooperatif birlikleri de merkez birliğine ortak olmadığı takdirde kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefalet sağlayamayacak; kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık yapamayacak, bu kapsamdaki başvurularda birlikler kooperatifleri, merkez birliği de birlikleri ortaklığa kabulden kaçınamayacak.

Yapı kooperatifleri, ana sözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip konutların ve/veya iş yerlerinin ortaklar adına tescil edilmesiyle amacına ulaşmış sayılacak ve dağıtılacak. Ancak tescil işleminden sonra usulüne uygun şekilde ana sözleşme değişikliği yapılarak kooperatifin amacının değiştirilmesi halinde dağılmaya ilişkin hüküm uygulanmayacak.

Kooperatifler, kooperatif birlikleri, merkez birlikleri ve Türkiye Milli KooperatiflerBirliği, genel kurul toplantılarından en az 15 gün önce ilgili bakanlıktan temsilci talebinde bulunacak. Genel kurul toplantıları, bakanlık temsilcisinin huzuru ile açılacak ve devam edecek. Temsilci, toplantının kanunlara, ana sözleşmeye ve gündeme göre yürütülmesine nezaret edecek. Genel kurul toplantı tutanağı ile toplantıya katılanların listesi temsilci tarafından imzalanacak. Temsilci, genel kurulda, kanun ve ana sözleşmeye aykırı olarak alınan kararlar hakkındaki görüşünü tutanakta belirtecek. Bakanlık temsilcisinin ücretini, ilgili kooperatif karşılayacak.

Ortaklarının çoğunluğu kadınlardan oluşan ve kadın emeğinin değerlendirilmesi amacıyla kurulan kooperatifler ile ortaklarının çoğunluğu engellilerden oluşan kooperatiflerin, tescil ve ilana tabi işlemlerinden ücret alınmayacak, ilana tabi olanlar Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ücretsiz yayımlanacak. Bu kooperatiflerden, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun ilgili düzenlemesi gereğince odaya kayıt ücreti ve yıllık aidat ile munzam aidat da alınmayacak.

Teklifle, kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefil olan kooperatifler ile kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık yapan kooperatiflerde ana sözleşmede belirtilen şartları taşıyanları ortaklığa kabulden kaçınan; bilanço ve gelir gider farkı hesaplarını genel kurulun yıllık toplantısından en az 15 gün öncesinden itibaren bir yıl süreyle ortakların tetkikine sunmayan; azlık tarafından genel kurul toplantısından önce usulüne uygun şekilde gündeme madde ilavesi istenmesine rağmen bunu yerine getirmeyen; denetçilerin uyarısına rağmen şartları taşımayan veya sonradan kaybeden üyeleri düşürmeyen kooperatif ve üst kuruluşları yöneticileri için cezalar öngörülüyor.

Kooperatife ait defter, belge, para, mal gibi kooperatife ait varlıkları haleflerine teslim etmeyenler; kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefil olan kooperatif ve üst kuruluşları ile tarımsal desteklemelere aracılık yapan kooperatif ve üst kuruluşlarında, ortaklığa kabul konusunda kanun hükümlerine uygun davranmayan kooperatif ve üst kuruluşları yöneticilerine de cezalar getiriliyor. Bağdaşmayan görevlere aykırı uygulamaları araştırmayan denetçilere cezai sorumluluk öngörülüyor.

Yükümlülüklere aykırı hareket eden yönetim kurulu üyelerinin her biri, her bir yükümlülük için ayrı ayrı olmak üzere 1000 lira idari para cezası ile cezalandırılacak. Aynı denetim kapsamında aynı kişiye verilebilecek idari para cezalarının toplam tutarı 10 bin lirayı geçemeyecek.

Ticaret Bakanlığınca tüm kooperatif ve üst kuruluşlarının, kooperatifçilik hizmetlerine elektronik ortamda eriştiği ve merkezi veri tabanının yönetildiği KOOPBİS kurulacak.

Kooperatifin ticaret sicili kayıtlarının, finansal tablolarının, yönetim kurulu ve denetçi raporlarının, genel kurul toplantı evrakının, ortakların kimlik, iletişim, pay ve ödemelerine ilişkin bilgilerinin KOOPBİS'e işlenmesinden yönetim kurulu sorumlu olacak.

İlgili bakanlık ile kooperatif ve üst kuruluşları, görevleri ile sınırlı kalmak şartıyla, ortakların ve ortak olmak için başvuranların kişisel verilerini KOOPBİS'te işlemeye ve görüntülemeye yetkili olacak. Bakanlık; denetim, istatistik üretme, hizmetlerde otomasyonu artırma, ülke kooperatifçiliğinin geliştirilmesi ve kooperatif ortaklarının haklarının korunması amacıyla sistemde işlenen verileri, kamu kurum ve kuruluşlarına aktarabilecek. Elde edilen veriler Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na aykırı olarak kullanılamayacak, aktarılamayacak veya başka bir şekilde işlenemeyecek.

KOOPBİS'te tutulacak verilerle elektronik ortamda sunulacak hizmetlerden faydalanılmasına, bu sistem üzerinde işlenen kişisel verilerin aktarımı ile güvenliğin sağlanmasına, aydınlatma yükümlülüğünün ne şekilde yerine getirileceğine ilişkin usul ve esaslar ilgili bakanlıklar ile Kişisel Verileri Koruma Kurumunun görüşü alınarak Ticaret Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenecek.

Kooperatiflerin halihazırdaki yönetim ve denetim kurulu üyeleri bir sonraki seçimlere kadar eğitim şartından muaf tutulacak. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten 31 Aralık 2022'ye kadar seçilecek yönetim ve denetim kurulu üyelerinin eğitim alma zorunluluğu da bu tarihten sonra başlayacak.

Tüm kooperatifleri kapsayacak ve değişik kanunlara tabi kooperatifler arasında düzen sağlayacak KOOPBİS, bir yıl içinde kurulacak. İlgili bakanlıklar, sistemin kurulum sürecinde kendi sistemlerindeki verileri aktarmak, uygulamaya geçtikten sonra da kooperatif ve üst kuruluşlarınca yapılan veri girişlerini takip etmekle sorumlu olacak.

Kooperatif ve üst kuruluşları yönetim kurulu üyeleri; ticaret sicili kayıtlarını, finansal tablolarını, faaliyet raporlarını, genel kurul toplantı evrakını, ortakların kimlik, iletişim, pay ve ödemelerine ilişkin bilgilerini ve gerekli tüm bilgileri KOOPBİS'in kurulmasının ardından 6 ay içinde aktaracak.

Bu süreçte kooperatifler ve üst kuruluşları, genel kurul toplantısına katılma hakkını haiz ortakları gösteren listeleri, bu madde yürürlüğe girmeden önceki hükümlere göre almaya devam edecek. Yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri, idari para cezası ile cezalandırılacak.

Kooperatifler ve üst kuruluşları, ana sözleşmelerini en geç 3 yıl içinde bu düzenleme hükümlerine intibak ettirecek. Ana sözleşmelerini intibak ettirmeyen kooperatif ve üst kuruluşları dağılmış sayılacak. Kanunen tasfiye ile görevlendirilmiş kimseler tarafından dağılmadan başlayarak 2 ay içinde tasfiye işlemlerine geçilmezse, kooperatif ve üst kuruluşun ortakları ya da alacaklıları tarafından mahkemeden 2 yıl içinde tasfiye memuru atanması islenebilecek.

Ana sözleşmeler intibak ettirilinceye kadar, mevcut ana sözleşmelerin bu düzenlemeye aykırı olmayan hükümleri uygulanacak. Ana sözleşmelerini bu düzenlemeye intibak ettirmek için kooperatifler ve üst kuruluşlarının yapacakları genel kurulları, olağan genel kurulların usul ve çoğunluğuna göre toplanacak ve karar verecek.

Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, bağımsız denetim kapsamı dışında kalan birlikler ile kooperatifler, KooperatiflerKanunu'ndaki hükümlere göre denetlenecek ve dış denetime tabi olacak.

Kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefil olan kooperatifler ile kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık yapan kooperatifler ve bunların üst kuruluşlarında üst üste iki dönem yönetim kurulu üyeliği yapanların, aradan bir seçim dönemi geçmedikçe bu göreve tekrar seçilemeyeceğine dair yedinci maddesi tekliften çıkarıldı.
Haber Tarihi (dd/mm/yyyy)
Anahtar Kelime






Türkiye Büyük Millet Meclisi Resmi İnternet Sitesi
© 2009 TBMM
Tasarım Hacettepe Üniversitesi


Sitemiz en iyi Mozilla Firefox 3.0, IE 7.0 ve üzeri ile görüntülenebilir.