TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BASIN AÇIKLAMALARI

GÜVENLİK SORUŞTURMASI VE ARŞİV ARAŞTIRMASINA İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ İÇİŞLERİ KOMİSYONUNDA


TBMM İçişleri Komisyonunda, ilk kez veya yeniden kamu hizmeti ve görevlerine atanacaklar hakkında yapılacak güvenlik soruşturması, arşiv araştırması hükümlerini yeniden düzenleyen Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu Teklifi'nin ilk 6 maddesi kabul edildi.

24 Haziran 2020 Çarşamba

İlk kez veya yeniden kamu hizmeti ve görevlerine atanacaklar hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması hükümlerinin yeniden düzenlenmesini içeren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanun Teklifi'nin görüşmelerine TBMM İçişleri Komisyonunda başlandı.

AK Parti Kahramanmaraş Milletvekili Celalettin Güvenç başkanlığında toplanan komisyonda, İçişleri Bakanlığını temsilen Bakan Yardımcısı Mehmet Ersoy ile bakanlık bürokratları hazır bulundu.

AK Parti Kırıkkale Milletvekili Ramazan Can ve bazı milletvekillerinin imzasını taşıyan teklifle, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeler, kimler hakkında yapılacağı, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağı, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağı, değerlendirme komisyonu, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme süreleri yeniden düzenleniyor.

Buna göre, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirliklerince yapılacak.

Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilecek.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sırasında elde edilen kişisel veriler, işlenme amacının ortadan kalkması halinde veya her durumda 2 yılın sonunda değerlendirme komisyonlarınca silinecek ve yok edilecek.

AK Parti Kırıkkale Milletvekili Ramazan Can, kamu hizmetine atanacaklar hakkında güvenlik soruşturması yapılmasını içeren düzenlemenin "kişisel verilerin güvenliğini sağlayamadığı" gerekçesiyle Anayasa Mahkemesince iptal edilmesiyle ortaya çıkan yasal boşluğun giderilmesi gerektiğini söyledi.

İlk kez veya yeniden kamu hizmeti ve görevlerine atanacaklar hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması hükümlerinin yeniden düzenlenmesini içeren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanun Teklifi'nin görüşmelerine, TBMM İçişleri Komisyonunda devam ediliyor.

Teklifte imzası olan AK Parti Kırıkkale Milletvekili Ramazan Can, kamu çalışanlarının, kanunlara sadık kalarak devletin menfaatlerini korumakla yükümlü olduğunu, ülkenin bağımsızlığını ve bütünlüğünü bozacak faaliyette bulunamayacağını ifade etti.

Kamu çalışanlarının görevlerini yerine getirirken dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapamayacağını vurgulayan Can, yönetici pozisyonundaki görevlilerin ise astlarına hakkaniyetle davranma yükümlülüğü bulunduğunu hatırlattı.

Kamu görevlilerine ilişkin bu hususların 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda açıkça düzenlendiğine işaret eden Can, şöyle devam etti:

"Kamu görevine girişte, görevin gerektirdiği genel ve özel niteliklere sahip olunup olunmadığının tespiti için araştırma yapılmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Bu ihtiyaç, dünyadaki demokratik ülke örneklerinde olduğu gibi ülkemizde de kamu görevleri için arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılmak suretiyle karşılanmaktadır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında amaç, genel olarak kamu görevinin ve özel olarak icra edilecek görevin gerektirdiği nitelikleri haiz olunup olmadığının tespitidir. Kamu hizmetine alınmada görevin gerektirdiği genel ve özel niteliklerden başka bir ayrım gözetilemez."

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının nasıl yapılacağının kanunlarla düzenlendiğini aktaran Can, demokratik toplum düzenini korumak için güvenlik soruşturmasının öneminin, FETÖ'nün 15 Temmuz darbe girişiminden sonra bir kez daha ortaya çıktığını söyledi.

Güvenlik soruşturmasına ilişkin kanunun bazı hükümlerinin,"kişisel verilerin güvenliğini sağlayamadığı" gerekçesiyle Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini hatırlatan Can, bu nedenle yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Can, şunları kaydetti:

"Anayasa Mahkemesine göre araştırma konusu bilgi ve belgelerin neler olduğu, kim tarafından yapılacağı, ne kadar süreyle saklanacağı, silinip silinmeyeceğine dair usul ve esaslar ile bireyleri keyfiliğe karşı koruyacak önlemlerin mevcut kanuni çerçevede yeterli düzeyde düzenlenmediği iptale gerekçe olmuştur. Bu kanunun hazırlanmasındaki temel gerekçe, oluşan hukuk boşluğunun Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarında gösterdiği gerekçeler de dikkate alınarak adil ve tarafsız bir güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sisteminin kurularak giderilmesidir."

CHP Bilecik Milletvekili Yaşar Tüzün de güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasının farklı şeyler olduğunu belirterek, kanun teklifi için referans gösterilen unsurların yönetmeliklerden oluştuğunu söyledi.

Tüzün, teklifin temel hak ve özgürlükleri ihlal edecek birçok uygulamayı içerdiğini öne sürerek, geri çekilmesini beklediklerini dile getirdi.

CHP İstanbul Milletvekili İbrahim Kaboğlu da teklifin gerekçesinin zayıf olduğunu, Anayasa Mahkemesinin, güvenlik soruşturmasına ilişkin verdiği kararların görmezden gelindiğini ifade etti.

Teklifin birçok maddesinin Anayasa'nın "hukuki güvenlik ilkesine" aykırı olduğunu savunan Kaboğlu, Anayasa Mahkemesi kararlarına rağmen teklifi komisyona sunmanın doğru olmadığını belirtti.

Güvenlik soruşturmasına ilişkin kanun yapılmasına gerek olmadığını, mevcut mevzuatla bu işlemin yapılabildiğini aktaran Kaboğlu, buna ilişkin yapılacak çalışmanın Anayasa Mahkemesince iptal edilebileceğini sözlerine ekledi.

HDP Şırnak Milletvekili Hasan Özgüneş ise teklifin özensizce hazırlandığını savundu.

Türkiye'nin demokratik ve toplumu kuşatan bir anayasaya sahip olmadığını belirten Özgüneş, böyle bir anayasadan kaynaklanacak uygulamaların da hukuka uygun olmayacağını iddia etti.

Özgüneş, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının demokratik uygulamalara aykırı olduğunu, bu nedenle komisyondan çekilmesi gerektiğini söyledi.

HDP Ankara Milletvekili Filiz Kerestecioğlu, Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği düzenlemenin rötuşlanarak komisyona sunulduğunu öne sürdü.

Güvenlik soruşturması sürecinin kamuya alınacak kişiyle sınırlı tutulmadığını, kişinin ailesi ve birinci derece yakınlarının da bu sürece dahil edildiğini anlatan Kerestecioğlu, bu uygulamanın hukuk teamüllerine aykırı olduğunu ifade etti.

İYİ Parti Adana Milletvekili Mehmet Metanet Çulhaoğlu, hukuk devletlerinde icraatların kanunlara göre yapıldığını hatırlatarak, ülkede yaşayan hereksin eşit olduğunu, kamu görevine alım esnasında kimseye ayrımcılık yapılamayacağını vurguladı.

Çulhaoğlu, sınavlarda başarılı olmasına rağmen birçok kişinin güvenlik soruşturması gerekçe gösterilerek atanamadığını kaydetti.

Güvenlik soruşturmasına yönelik yapılacak kanunun ortak aklın ürünü olması gerektiğinin altını çizen Çuhanoğlu, "Bu kanun teklifine genel olarak karşı olmamakla birlikte çekincelerimiz var, bunları ileride yine konuşacağız." dedi.

CHP Kahramanmaraş Milletvekili Ali Öztunç, kanun teklifiyle benzer içerikte olan düzenlemenin Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini anımsattı.

Teklifte, "suçun şahsilik ilkesine" aykırı hükümlerin bulunduğunu savunan Öztunç, kamu görevine alınacak kişilerin birinci derece akrabalarının da güvenlik soruşturmasına dahil edilmesinin temel hak ve özgürlüklere aykırı olduğunu söyledi.

İYİ Parti Mersin Milletvekili Behiç Çelik de Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra ortaya çıkan boşluk nedeniyle söz konusu teklifin sunulduğunu düşündüğünü dile getirdi.

Kanun teklifinin aceleye getirildiğini anlatan Çelik, bütün siyasi parti temsilcilerinin görüşlerinin alındığı bir teklifin hazırlanmasından yana olduklarını belirtti.

Teklifle ilgili milletvekillerinin soru ve eleştirilerine yanıt veren Ersoy, kanun teklifiyle güvenlik soruşturması sırasında ortaya çıkan mağduriyetlerin giderilmesinin amaçlandığını kaydetti.

Teklifin yasalaşması halinde devlet memurluğuna girişte arşiv araştırmasının yapılacağını, bu işlemin ise sadece yetkili makamların verdiği kararlarla sınırlı olacağını anlatan Ersoy, "Bu, mahkemenin verdiği mahkumiyet kararı, hak kısıtlılığı, memuriyetten muaf tutma gibi kararlar olabilir. Affa uğramış kararlar da dikkate alınmayacak. Affedilen her türlü karar da arşiv kararlarından çıkmış olacak." dedi.

Ersoy, güvenlik soruşturması işleminin, Cumhurbaşkanınca atanan üst düzey yöneticiler ile güvenlik görevlileri için geçerli olacağına işaret ederek, bu kritik görevlere atanacak kişiler hakkında devletin bilgi sahibi olmasının, doğal karşılanması gerektiğini belirtti.

Kamu hizmetine atanacaklar hakkında güvenlik soruşturması yapılmasını içeren düzenlemenin, "kişisel verilerin güvenliğini sağlayamadığı" gerekçesiyle Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini anımsatan Ersoy, kanun teklifinin, mahkemenin işaret ettiği şekilde hazırlandığını söyledi.

Kanuna ilişkin kaygıların yerinde olmadığını vurgulayan Ersoy, şöyle devam etti:

"Kanun teklifiyle değerlendirme komisyonu getirilmiş. Güvenlik soruşturması taleplerine cevap verecek bakanlık olarak şunu söylemek istiyorum; kimse hakkında 'bu memur olur', 'bu yönetici olur', 'bu polis olur', 'bu asker olur' gibi bir rapor vermeyeceğiz. Elimizdeki arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasına dayanak olacak bilgileri, isteyen makama vereceğiz. Bu bilgi de oluşturulacak komisyon tarafından değerlendirilecektir. Herhangi bir şekilde keyfe bırakılmış bir uygulama olmayacak. Değerlendirme Komisyonu, en az 3 kişiden oluşacak. Güvenlik soruşturmasının hiç yapılmaması gibi bir gerçeği ortaya koyacak olursak, sanki hiçbirimiz bu ülkede yaşamıyoruz, bu sorunları birlikte yaşamadık gibi bir sonuca varırız."

Güvenlik soruşturmasının, kamu güvenliği açısında zorunluluk olduğuna değinen Ersoy, devletin, dünyanın en alçak ve en sinsi yapılanması FETÖ'ye karşı mücadele vermeye devam ettiğini hatırlattı.

Ersoy, sızdırılan sınav sorularıyla kamu kurumlarına atanan FETÖ mensuplarından hukuk çerçevesinde hesap sorulması gerektiğini vurgulayarak, örgüte dair her geçen gün yeni bilgilere ulaştıklarını ifade etti.

Ersoy, "FETÖ ile mücadelemiz devam ediyor. Yeni bilgilere, belgelere ulaşıyoruz. Bir sınavın şifrelerini yeni çözdük.1000 kişi sınava girmiş, 980 komiser adayı yanlış soruya doğru cevap vermiş. Şimdi bu insanları, hiçbir şey olmamış gibi komiserliğine devam mı ettirelim? Bu mücadeleyi Türkiye Cumhuriyeti'nin huzuru, güvenliği ve bekası, bir daha bu tür sorunlarla karşılaşmaması için başarıyla yürütebileceğimize inanıyorum." diye konuştu.

TBMM İçişleri Komisyonunda, ilk kez veya yeniden kamu hizmeti ve görevlerine atanacaklar hakkında yapılacak güvenlik soruşturması, arşiv araştırması hükümlerini yeniden düzenleyen Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu Teklifi'nin ilk 6 maddesi kabul edildi.

Teklifle, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeler, kimler hakkında yapılacağı, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağı, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağı, değerlendirme komisyonu, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme süreleri yeniden düzenleniyor.

Teklifin kabul edilen maddelerine göre, güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması sonucunda elde edilen kişisel verilerin göreve atanma yönünden değerlendirildiği Değerlendirme Komisyonu oluşturulacak.

Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk kez veya yeniden memuriyete ve kamu görevine atanacaklar hakkında yapılacak.

Teklifte, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılacaklar şu şekilde sıralanıyor:

- Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler,

- Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli,

- Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel,

- Üst kademe kamu yöneticileri,

- Özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler,

- Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler.

- Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması

Teklifle, arşiv araştırmasının kapsamı ile güvenlik soruşturması kapsamında bakılacak konular da yeniden düzenleniyor.

Arşiv araştırması; kişinin adli sicil kaydının, kişinin kolluk kuvvetlerince halen aranıp aranmadığının, kişi hakkında herhangi bir tahdit bulunup bulunmadığının, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili hükümleri kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesini kapsayacak.

Güvenlik soruşturması ise arşiv araştırmasındaki konulara ilave olarak kişinin; görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesini kapsayacak.

Güvenlik soruşturmasına görevin gerektirdiği niteliklere etkisi yönüyle kişinin eşi ile birinci derece kan ve sıhri hısımları da dahil edilecek.

Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapacak.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler, kendilerine iletilen taleple sınırlı olarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları arşivlerinden, elektronik bilgi işlem merkezlerinden gerekli bilgi ve belgeleri, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararlarını, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguları almaya yetkili olacak.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerde yetkilendirilmiş personel, hukuka aykırı olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglarında kişisel verilerle ilgili sorgulama yapamayacak, log kayıtlarını değiştiremeyecek veya silemeyecek. Bu şekilde elde edilen bilgileri paylaşamayacak veya yayın yoluyla duyuramayacak. Görevi gereği öğrendiği veya edindiği kişisel bilgi veya belgeleri yetkisiz kişilerle paylaşamayacak ya da basın ve yayın kuruluşlarına veya diğer iletişim kanallarına veremeyecek. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimler tarafından bu konulara ilişkin gerekli tedbirler alınacak.

İçişleri Komisyonu Başkanı Celalettin Güvenç, teklifin 6. maddesinin kabul edilmesinin ardından komisyonun, çalışmalarına yarın saat 11.00'de toplanarak devam edeceğini söyledi.
Haber Tarihi (dd/mm/yyyy)
Anahtar Kelime






Türkiye Büyük Millet Meclisi Resmi İnternet Sitesi
© 2009 TBMM
Tasarım Hacettepe Üniversitesi


Sitemiz en iyi Mozilla Firefox 3.0, IE 7.0 ve üzeri ile görüntülenebilir.